Tuy nhiên mức độ sụt võng và tuổi sụt võng cũng khác nhau giữa phần phía tây và phần phía đông núi Gôi.

Tình hình địa chất – kiến tạo như trên đã khiến cho Nam Định nằm trong vùng động đất có thể đến cấp 8, nhưng lại thuộc miền võng Hà Nội là phần đất liền của bể dầu khí sông Hồng, tại đây tiềm năng khí thiên nhiên đã trở thành hiện thực, còn tiềm năng dầu mỏ đang được tiếp tục xác định thêm. Vị trí Đông Nam giáp biển và nằm giữa hai sông Hồng sông Đáy cũng khiến cho Nam Định là bộ phận châu thổ trẻ của đồng bằng sông Hồng, nơi còn chịu tác động của biển do ảnh hưởng của thủy triều, nước mặn vẫn lan vào qua các cửa sông.

Sự phân hóa đó ảnh hưởng sâu sắc đến đặc điểm địa hình, thổ nhưỡng và thủy văn Nam Định. Tính chất châu thổ hiện đại của tự nhiên trong tỉnh Nam Định, khiến cho tại đây sông Hồng phải phân ra nhiều chi lưu để có thể thóat nhanh ra biển, trong đó quan trọng nhất là sông Nam Định, sau đó là sông Ninh Cơ, sông Sò. Như thế tỉnh Nam Định chịu sức ép rất lớn của nước sông Hồng và của sóng, thủy triều biển Đông. Điều này đã cắt nghĩa tầm quan trọng của hệ thống đê sông, đê biển và các dòng sông nội đồng chi chít trong tỉnh.

Vị trí đông nam và giáp biển của Nam Định trong đồng bằng sông Hồng còn giải thích sự giảm bớt tính khô lạnh của khí hậu trong tỉnh về mùa đông và sự gia tăng ảnh hưởng của gió bão, sóng bão và mưa bão trong mùa hè. So với các tỉnh phía Bắc đồng bằng như Bắc Giang, Bắc Ninh và so với các tỉnh nằm sâu trong nội địa như Vĩnh Phúc, Hà Nội, thì số tháng lạnh dưới 18 độ C tại Nam Định giảm một tháng và số tháng khô cũng giảm một tháng. Lượng mưa cũng nhỉnh hơn so với phần tây bắc đồng bằng sông Hồng và đặc biệt lớn là vào tháng 9. Khí hậu của Nam Định còn chịu ảnh hưởng của dải đồi núi chạy theo rìa tây bắc – đông nam của đồng bằng sông Hồng, đó là bức chắn đối với gió mùa tây nam, làm tăng thời tiết mưa - ẩm vào mùa đông và thời tiết nóng khô vào mùa hè, nhất là mạn ven biển.

Đất đai Nam Định có tuổi rất trẻ, non một nửa có tuổi hơn 1.000 năm và già một nửa có tuổi dưới 1.000 năm, về phía Bắc và phía Nam đường bờ biển thế kỷ X được đánh dấu bởi một vùng cồn cát cổ trên con đường vạch từ cửa sông Nam Định đến xã Nam Hồng, huyện Nam Trực.

Được canh tác thâm canh, thảm thực vật tự nhiên coi như không còn thay vào đó là một tổng thể những loại cây trồng vô cùng phong phú, nhiều nhất là lúa, ngô, đỗ, lạc, vừng, các loại rau và hoa quả...Đặc biệt là cửa vùng Ba Lạt có một bãi chim di cư, tạm trú trên con đường di chuyển từ Bắc bán cầu (vùng Đông Bắc Á) xuống Nam bán cầu (châu Đại Dương) và ngược lại. Thời gian xuất hiện là cuối thu (tháng 10-11) và đầu xuân (tháng 3-4). Quan sát đã phát hiện được tới 150 loài chim, số lượng có khi lên đến 25.000 con, trong đó có một số loài quý hiếm được ghi trong sách đỏ của Tổ chức bảo vệ chim quốc tế (cò thìa, choi choi mỏ thìa, mòng biển đầu đen, bồ nông chân hồng...). Do đó ngày 20-9-1988, vùng đất ngập mặn Xuân Thủy là vùng đất đầu tiên cuả Việt Nam được ghi vào Công ước quốc tế bảo vệ đất ngập nước (RAMSAR).

Không những tự nhiên trong tỉnh giàu có về tài nguyên tự nhiên như khí thiên nhiên, nước khoáng, vật liệu xây dựng, đất đai phì nhiêu, nông sản và hải sản phong phú, mà còn do vị trí đặc biệt về phía đông nam giáp biển của đồng bằng sông Hồng.

Hiện nay năng suất lúa bình quân ở Nam Định vào loại cao nhất đồng bằng sông Hồng và vùng muối Văn Lý cũng lớn nhất đồng bằng. Khởi đầu từ thành Nam Định xây dựng năm 1804, là thủ phủ tỉnh từ 1832, thành phố Nam Định còn giữ được nhiều di tích lịch sử - văn hóa như di tích nhà Trần, tháp Phổ Minh...Các mũi nhọn kinh tế có thể là trồng cây lượng thực, cây công nghiệp (bông, cói), nuôi trồng thủy sản, làm muối, chế biến nông hải sản, hóa chất, xi măng...

Tại châu thổ trẻ này, các hợp phần địa chất – nham thạch, địa hình và thổ nhưỡng có quan hệ phát sinh rất chặt chẽ, trong đó vai trò quyết định thuộc về các quá trình sông – biển hình thành châu thổ lấn biển. Các vật liệu tích tụ sông – biển là nham tướng của các kiểu địa hình và của thổ nhưỡng. Các quá trình tạo thành địa hình lại phân phối các vật liệu ấy, đồng thời cũng xác định vị trí của các loại đất. Do vậy, lớp phủ thổ nhưỡng ở đây gồm hai nhóm đất chính là đất phù sa sông, đất mặn và đất cát vùng ven biển. Do đó, thổ nhưỡng Nam Định chia ralàm hai vùng lớn: vùng không còn chịu ảnh hưởng của biển và vùng còn chịu ảnh hưởng của biển.

Các hợp phần cấu trúc thẳng đứng tự nhiên tỉnh Nam Định (tiếp theo)

Khí hậu Nam Định mang tính chất chung của khí hậu đồng bằng Bắc Bộ, là khí hậu chí tuyến gió mùa ẩm, có mùa đông lạnh khô do đồng bằng chịu tác động mạnh nhất của gió mùa đông bắc, so với dải đồng bằng miền Trung và đồng bằng Nam Bộ

Phần 2: Khí hậu – Thủy văn1) Đặc điểm khí hậuKhí hậu Nam Định mang tính chất chung của khí hậu đồng bằng Bắc Bộ, là khí hậu chí tuyến gió mùa ẩm, có mùa đông lạnh khô do đồng bằng chịu tác động mạnh nhất của gió mùa đông bắc, so với dải đồng bằng miền Trung và đồng bằng Nam Bộ. Mặt khác, khí hậu Nam Định cũng có những sắc thái riêng do vị trí đông nam và giáp biển của tỉnh Nam Định trong khu đồng bằng Bắc Bộ. Nhiệt độ trung bình tại Nam Định 23oC. Lượng mưa trung bình năm tại Nam Định bằng 1.757mmm. Như vậy là đạt tiêu chuẩn chí tuyến ẩm. Ngoài ra hàng năm, Nam Định trung bình có tới 20,6 đợt gió mùa đông bắc, trong khi đó Thanh Hóa chỉ có 14-15 đợt và các frông lạnh yếu thường dừng lại ở dãy đồi núi ranh giới giữa Ninh Bình và Thanh Hóa. Lượng mưa mùa đông do frông lạnh gây nên cũng do tác động bức chắn của dải đồi núi này mà tăng lên tại vùng đông nam đồng bằng Bắc Bộ, trong đó có Nam Định, khiến cho một số tháng khô giảm từ bốn tháng tại Bắc Ninh, Bắc Giang xuống ba tháng tại Hà Nội và hai tháng tại Nam Định. Đồng thời tính chất lạnh cũng giảm bớt, tại Nam Định chỉ còn hai tháng lạnh với nhiệt độ dưới 18oC so với ba tháng lạnh như thế tại các tỉnh ở phần phía bắc đồng bằng Bắc Bộ. Vì vậy, vụ đông xuân ở Nam Định có chế độ nhiệt ẩm thuận lợi, nhất là cho lúa. Ngoài ra do vị trí giáp biển, chịu tác động của Vịnh Bắc Bộ, khiến cho khí hậu Nam Định còn có sự phân hóa giữa phần nằm ngay bờ biển và phần ở sâu một chút trong đất liền, như phần phí hữu ngạn sông Nam Định.Do thời gian chuyển tiếp giữa hai mùa gió đông bắc và tây nam cũng dài tới hai tháng, mà riêng tại đồng bằng Bắc Bộ trong đó có Nam Định có thời tiết bốn mùa xuân – hạ - thu – đông tương đối rõ.Đặc trưng nhiệt ẩm trung bình năm và diễn biến mùa đã khiến cho khí hậu Nam Định nói chung thuộc kiểu “khí hậu chí tuyến gió mùa ẩm, có mùa đông lạnh với hai tháng dưới 18oC và có mùa khô dài hai tháng”. Qua phân tích đặc điểm của từng yếu tố khí hậu cho thấy các yếu tố đó đều có quan hệ với nhau và tựu trung là phản ánh nền tảng nhiệt  - ẩm của khí hậu chí tuyến gió mùa ẩm và diễn biến mùa xuân – hạ - thu – đông tại tỉnh Nam Định.2) Đặc điểm thủy vănLà bộ phận ven biển đông nam của châu thổ sông Hồng, có khí hậu chí tuyến gió mùa ẩm, nguồn nước của tỉnh Nam Định rất phong phú, nhưng biến đổi theo mùa và chịu ảnh hưởng của thủy triều. Từ khi con người đắp đê kiên cố để khai thác tự nhiên, thì sự giao lưu giữa hai nguồn nước là nguồn tại chỗ do mưa cung cấp và nguồn từ sông Hồng và các chi lưu bị xáo trộn. Con người phải xử lý sự xáo trộn do mình gây ra khi muốn sớm thâm canh đồng bằng bãi bồi hàng năm bị ngập lụt, bằng một hệ thống kênh mương rải khắp đồng ruộng và các trạm bơm tưới, tiêu và cống tưới tiêu dày đặc ven sông, mà điển hình là dọc sông Sắt và sông Ninh Cơ.Mật độ lưới sông trong tỉnh không đủ để tiêu hết nước dư thừa trong mùa mưa lũ, khiến cho rải rác khắp nơi đều có vùng úng ngập tạm thời, riêng ô trũng Vụ Bản – Ý Yên có thêm những vùng ngập úng thường xuyên chưa tiêu thoát được. Tuy nhiên nếu khai thác hợp lý, phù hợp với điều kiện địa – sinh thái, thì vùng ngập úng cũng có những thuận lợi riêng, chưa chắc đã thua kém về hiệu quả kinh tế. Trong tỉnh có khoảng 530,1km sông ngòi, trong đó có 16 sông ngòi dài trên 10km với tổng chiều dài là 430,4km riêng bốn sông lớn (Hồng, Đáy, Nam Định, Ninh Cơ) dài 251km. Như thế, mật độ mới đạt 0,33km/km2. Vì vậy hệ thống kênh mương trong tỉnh phải bù vào, đặc biệt là vùng giáp biển vì còn thêm nhu cầu rửa mặn. Với địa hình bãi bỗi châu thổ, mà sự bồi đắp là do sông chuyển dòng liên tục, thì hệ thống hồ móng ngựa – di tích của những khúc uốn cũ đã bị cắt qua và bồi lấp một phần, phải dầy đặc. Nguồn nước ngầm trong tỉnh khá phong phú và phân bố làm hai tầng. Do lịch sử địa chất kiến tạo, có sự phân bố nước ngầm khác nhau giữa phần phía tây đứt gãy kiến tạo qua vùng núi Gôi sụt nông và phần phía đông sụt sâu. Ảnh hưởng của thủy triều, tác động đến hướng dòng chảy của sông ngòi và đến độ cao thấp của mực nước sông vào lúc triều cường và triều ròng thì quanh năm vào hết địa phận Nam Định và còn sâu hơn nữa./.   Sinh vật là hợp phần hữu cơ khác hẳn về chất với các thành phần vô cơ, như địa chất, địa hình, thổ nhưỡng, khí hậu, thủy văn tạo nên thế cân bằng của môi trường địa – sinh thái.   Hệ địa – sinh thái coi như cân bằng khi sinh vật và môi trường vô cơ phù hợp với nhau, sinh vật thì phát triển thuận lợi và môi trường thì được sinh vật bảo vệ, bền vững. Do khu vực ngoài đê biển còn nhiều bãi triều rộng mà tại Nam Định ngoài các cây trồng, vật nuôi còn có khá nhiều thực vật và động vật tự nhiên, đó là một điều may mắn cần tận dụng và gìn giữ.1) Cây trồng vật nuôiCây trồng, vật nuôi nguồn gốc là thực vật và động vật hoang dã, được chọn lọc, thuần hóa, cho nên về cơ bản sinh vật nuôi trồng địa phương là sinh vật phù hợp với môi trường. Do đó đi trên đất Nam Định, nhất là vào mùa mưa, chỉ thấy đồng lúa bát ngát, xanh rờn. Ra sát biển, cây trồng phù hợp với đất lợ là cói, một cây công nghiệp cho vô vàn sản phẩm tiêu dùng hữu ích như chiếu, làn, túi xách...Tại các vùng đất cát ven sông, cây phù hợp là rau, màu, cây công nghiệp ngắn ngày ưa khô chỉ trong mùa cạn. Trong tập đoàn cây công nghiệp tại Nam Định đáng chú ý có đay (ven sông Hồng), mía (vùng châu thổ hiện tại trong đê biển), đậu tương (đất bãi bồi cao), lạc (đất cồn cát cổ).Trong các vườn làng là cả một tập đoàn cây ăn quả và cây lâu năm khác. Các điểm quần cư nông thôn thường chọn nơi cao ráo như gờ đất ven sông cũ, các cồn cát cũ, nếu là bãi bồi thì thường phải đào ao vượt thổ. Ngoài bờ biển, để chống cát bay đã trồng phi lao cố định cát và lấy bóng râm. Vùng bãi triều được phai khá mạnh để nuôi tôm quảng canh và thâm canh.2) Sinh vật tự nhiênThực vật tự nhiên chủ yếu mọc trên các bãi triều, từ ngoài vào trong là quần xã cỏ chịu mặn, rồi đến cây rừng ngập mặn. Trên các cồn cát có muống biển, sam biển, muối biển. Tại các bãi triều có cỏ gấu, cỏ gà và đặc biệt là cỏ ngạnĐộng vật đáy bao gồm các loài thân mềm như ngao, vọp, sò và một số loài cua, tôm phổ biến nhất là tôm rảo, tôm sú, tôm lớt. Những động vật này tập trung ở các đáy cát hoặc bùn cát của vùng cửa sông.Chim: Cửa sông Hồng là nơi dừng chân và trú đông quan trọng của chim di cư. Tại Nam Định có một khu bảo tồn thiên nhiên Giao Thủy được thành lập năm 1989 với diện tích 12.000ha. Có gần 200 loài chim, trong đó có một số loại được ghi vào sách đỏ quốc tế./.